လွယ်လွယ်ပြောရရင် Credential stuffing ဆိုတာ တစ်နေရာက leak ဖြစ်ထားတဲ့ email + password အတွဲတွေကို ယူပြီး၊ တခြား website တွေမှာ bot နဲ့ အလိုအလျောက် တစ်တွဲချင်း လိုက်စမ်း login ဝင်ကြည့်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှုပါ။
သော့တစ်ချောင်းနဲ့ ဥပမာ ပြောရအောင်။ သူခိုးတစ်ယောက်က သော့တစ်ချောင်း ရထားတယ်ဆိုပါစို့။ သူက ရပ်ကွက်ထဲက အိမ်တိုင်း တံခါးမှာ အဲဒီသော့နဲ့ လိုက်စမ်းတယ်။ လူအများစုက အိမ်တံခါး၊ ဂိုဒေါင်တံခါး၊ ဆိုင်တံခါး အားလုံးမှာ သော့တူတူ သုံးတတ်ကြတော့ — တံခါးတစ်ချပ် ပွင့်သွားဖို့ အခွင့်အလမ်း တော်တော် များတယ်။ Credential stuffing ကလည်း ဒီအတိုင်းပဲ။ တစ်နေရာက ပေါက်ကြားထားတဲ့ password ကို Facebook, Gmail, bank website — နေရာတိုင်းမှာ လိုက်စမ်းတာ။ လူတွေက password တူတူ ပြန်သုံးတတ်လို့ တစ်နေရာရာ ပွင့်သွားတတ်တယ်။
ဒါနဲ့ brute force နဲ့ ဘာကွာလဲဆိုတော့ — brute force က password ကို “မှန်း” တာ။ 123456, password, qwerty လို အသုံးများတဲ့ စကားလုံးတွေ တစ်လုံးချင်း စမ်းတာ။ Credential stuffing ကျတော့ မှန်းတာ မဟုတ်ဘူး — တကယ့် password အစစ်တွေ။ တစ်နေရာမှာ သုံးနေတဲ့ အစစ်အမှန်ကို တခြားနေရာမှာ ပြန်စမ်းတာ။ ဒါကြောင့် အောင်မြင်နှုန်း brute force ထက် အများကြီး ပိုများတယ်။
ဒီတိုက်ခိုက်မှုက ဘယ်လောက် အဖြစ်များလဲဆိုတာ သိချင်ရင် ကိန်းဂဏန်းလေး ကြည့်ရအောင်။ နာမည်ကြီး data breach တွေမှာ email + password အတွဲ သန်းချီ၊ ဘီလီယံချီ ပေါက်ကြားထားတယ်။ ဒီ list တွေကို hacker တွေ အချင်းချင်း ရောင်းဝယ်ကြတယ်။ ပြီးရင် botnet နဲ့ တစ်စက္ကန့်ကို login ကြိုးစားမှု ထောင်ချီ ပို့တယ်။ Website ကြီးတွေဆို တစ်နေ့ကို credential stuffing ကြိုးစားမှု သန်းချီ ခံရတယ်လို့ သူတို့ security report တွေမှာ ရေးထားတယ်။ ကိုယ့် account ကို တစ်စုံတစ်ယောက် စမ်းနေတာ ကိုယ် မသိလိုက်ဘဲ ဖြစ်နေတတ်တယ်။
ကိုယ့် email ပေါက်ကြားဖူးလား ကိုယ်တိုင် စစ်ကြည့်လို့ရတယ် —
haveibeenpwned.com ကို သွားပါ
ကိုယ့် email ရိုက်ထည့်ပြီး စစ်ကြည့်ပါ
ဘယ် breach မှာ ပါဖူးလဲ၊ password လည်း ပါသွားလား ပြပေးတယ်
ပါဖူးတယ်ဆိုရင် အဲဒီ password ကို သုံးနေတဲ့ နေရာတိုင်း ချက်ချင်း ပြောင်း
ကာကွယ်ဖို့ လုပ်ရမှာတွေကတော့ ရှင်းပါတယ် —
Website တိုင်း password မတူအောင် သုံးပါ — ဒါ အရေးအကြီးဆုံးပဲ
Password manager သုံးပါ။ Bitwarden ဆိုတာ free ပါ။ Password တွေ သူက မှတ်ထားပေးတယ်၊ ကိုယ် တစ်ခုမှ မမှတ်ရဘူး
2FA ဖွင့်ပါ။ Password မှန်သွားရင်တောင် ဖုန်းထဲက code မပါဘဲ ဝင်မရဘူး
“Login with Google” လို တစ်ခုတည်းသော account နဲ့ ဝင်တာလည်း နည်းလမ်းကောင်းတစ်ခု — password ခွဲခြား မှတ်စရာ မလိုဘူး
ကျွန်တော် တစ်ခုပြောချင်တာက — password တူတူ ပြန်သုံးတာက “မှတ်ရတာ လွယ်လို့” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ လုပ်ကြတာ။ ဒါပေမယ့် အဲဒါက အိမ်တိုင်း တံခါးကို သော့တစ်ချောင်းတည်းနဲ့ ခတ်ထားသလိုပဲ။ တစ်ချောင်းပျောက်ရင် အိမ်တိုင်း ပွင့်သွားတယ်။ Password manager သုံးလိုက်ရင် ဒီပြဿနာ လုံးဝ ပျောက်သွားတယ်။ အလကားရတဲ့ Bitwarden ကို ဒီနေ့ပဲ စမ်းကြည့်စေချင်တယ်။ 🙂
