လွယ်လွယ်ပြောရရင် Tor ဆိုတာ ကိုယ်ဘယ်သူလဲ၊ ဘယ် Website ကို သွားနေလဲဆိုတာကို တခြားသူ မသိနိုင်အောင် ဖုံးကွယ်ပေးတဲ့ Internet သုံးတဲ့နည်းပါ။ Tor ဆိုတဲ့ နာမည်က The Onion Router ကနေ လာပါတယ်။ ကြက်သွန်လို အလွှာလိုက်ဖုံးထားလို့ အဲဒီလိုခေါ်တာပါ။
ကျွန်တော် ဒါကို စာတစ်စောင်ပို့တဲ့ ပုံစံနဲ့ ရှင်းပြချင်တယ်။ သာမန် Internet သုံးတဲ့အခါ ကိုယ့်စာကို စာအိတ်တစ်ထပ်တည်းနဲ့ တိုက်ရိုက်ပို့သလိုပါပဲ။ စာပို့တဲ့သူ (ISP) က စာဘယ်သူ့ဆီ သွားလဲ မြင်ပါတယ်။ Website ကလည်း စာဘယ်သူ့ဆီက လာလဲ မြင်ပါတယ်။
Tor သုံးတဲ့အခါ စာကို စာအိတ် ၃ ထပ်နဲ့ ထုပ်ပါတယ်။ ပြီးရင် လူ ၃ ယောက်ကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ပေးပို့ပါတယ်။ ပထမလူက အပြင်အိတ်ကိုပဲ ဖွင့်လို့ ရတယ်။ ဘယ်သူက ပို့လဲ သိတယ်။ ဒါပေမယ့် စာထဲမှာ ဘာပါလဲ၊ ဘယ်သူ့ဆီ သွားမှာလဲ မသိဘူး။ ဒုတိယလူက ဒုတိယအိတ်ကိုပဲ ဖွင့်လို့ ရတယ်။ ပထမလူနဲ့ တတိယလူကိုပဲ သိတယ်။ တတိယလူ (Exit Relay) က နောက်ဆုံးအိတ်ကို ဖွင့်ပြီး Website ဆီ ပို့ပေးတယ်။ Website က စာကို တတိယလူဆီက လာတယ်လို့ပဲ မြင်တယ်။ တကယ်ပို့တဲ့သူ ဘယ်သူလဲ မသိဘူး။
Tor ရဲ့ လမ်းကြောင်းမှာ ပါတဲ့ ၃ ဆင့်
Entry Guard — ကိုယ့်ကွန်ပျူတာနဲ့ ပထမဆုံး ချိတ်တဲ့အဆင့်။ ကိုယ်ဘယ်သူလဲ သိပေမယ့် ဘယ်သွားမှာလဲ မသိပါဘူး။
Middle Relay — အလယ်အဆင့်။ ဘယ်သူကပို့လဲ၊ ဘယ်သွားမလဲ နှစ်ခုလုံးကို မသိပါဘူး။ ဒီအဆင့်က လမ်းကြောင်းကို ပိုရှည်ပြီး လိုက်ရခက်အောင် လုပ်ပေးပါတယ်။
Exit Relay — နောက်ဆုံးအဆင့်။ ဘယ် Website ကို သွားမှာလဲ သိပေမယ့် ဘယ်သူက ပို့လဲ မသိပါဘူး။
အဲဒီ ၃ ယောက်လုံးက စုပေါင်းမလုပ်ရင် ကိုယ်ဘယ်သူလဲ၊ ဘယ်သွားလဲဆိုတာ ဘယ်သူမှ အပြည့်အစုံ မသိနိုင်ပါဘူး။ ဒါက Tor ရဲ့ အဓိက အားသာချက်ပါ။
Tor ကို ဘယ်လိုသုံးရမလဲ?
Tor Browser ကို torproject.org ကနေ အခမဲ့ Download လုပ်ပါ။ Tor Browser က Firefox ကို အခြေခံထားပြီး Tor ကွန်ရက်ကို အလိုလို ချိတ်ပေးပါတယ်။ တခြား Browser မှာ Setting ချိန်စရာ မလိုပါဘူး။
Tor Browser ဖွင့်တာနဲ့ ကိုယ့် Internet လိပ်စာ (IP) က ပြောင်းသွားပါတယ်။ Website တွေက ကိုယ့်အစစ်အမှန် နေရာကို မမြင်ရတော့ပါဘူး။
.onion လို့ ဆုံးတဲ့ Website တွေက Tor နဲ့ပဲ ဖွင့်လို့ရတဲ့ Website တွေပါ။ ဒါတွေကို Onion Service လို့ ခေါ်ပါတယ်။
Tor သုံးတဲ့အခါ သတိထားရမှာတွေ
နှေးပါတယ် — စာကို လူ ၃ ယောက်ဆီ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ပို့ရလို့ သာမန် Internet ထက် နှေးပါတယ်။ Video ကြည့်ဖို့၊ ဂိမ်းဆော့ဖို့တော့ မသင့်တော်ပါဘူး။
VPN အစားထိုး မဟုတ်ပါဘူး — VPN က ကိုယ့် Internet ကို တစ်ခုတည်းသော Server ကနေ ဖြတ်ခိုင်းတာပါ။ VPN ကုမ္ပဏီက ကိုယ်ဘာလုပ်လဲ သိနိုင်ပါတယ်။ Tor ကတော့ တစ်ယောက်တည်း အကုန်မသိအောင် ခွဲထားတာပါ။ ရည်ရွယ်ချက် မတူပါဘူး။
Exit Relay မှာ သတိထားပါ — Tor က ကိုယ်ဘယ်သူလဲကို ဖုံးပေးပေမယ့် Exit Relay ကနေ Website ဆီ သွားတဲ့အပိုင်းက စာကို မဖုံးထားရင် Exit Relay က ဖတ်လို့ ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် HTTPS ပါတဲ့ Website တွေကိုပဲ သုံးပါ။ သော့ခလောက် ပါတဲ့ Site ဆိုရင် Exit Relay က စာကို ဖတ်လို့ မရပါဘူး။
Tor Browser မှာ Add-on တွေ ထပ်မတပ်ပါနဲ့ — Add-on တွေက ကိုယ့်အစစ်အမှန် အချက်အလက်ကို ပေါက်ကြားစေနိုင်ပါတယ်။ Tor Browser ကို ပေးထားတဲ့အတိုင်း သုံးတာက အလုံခြုံဆုံးပါ။
Tor ကို ဘယ်သူတွေ ဘာလို့ သုံးကြလဲ?
သတင်းသမား၊ လူ့အခွင့်အရေး လုပ်သားတွေက သူတို့ရဲ့ သတင်းရင်းမြစ်ကို ကာကွယ်ဖို့ သုံးကြပါတယ်။ Internet ဆင်ဆာမိတဲ့ နိုင်ငံတွေက လူတွေက ပိတ်ထားတဲ့ Website တွေ ဖွင့်ဖို့ သုံးကြပါတယ်။ သာမန် လူတွေကလည်း ကြော်ငြာ ကုမ္ပဏီတွေ ကိုယ့်ခြေရာကို လိုက်မရအောင် သုံးကြပါတယ်။
တဖက်မှာလည်း Tor ကို မကောင်းတဲ့အလုပ်တွေမှာ သုံးတဲ့သူတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါက Tor ရဲ့ ပြဿနာမဟုတ်ဘဲ ဓား၊ မီးလိုပဲ ကိရိယာကို ဘယ်လိုသုံးလဲဆိုတဲ့ လူရဲ့ ပြဿနာပါ။ Tor ကိုယ်တိုင်က လုံခြုံရေး သုတေသနပညာရှင်တွေ၊ သတင်းသမားတွေကို ကာကွယ်ပေးဖို့ ရည်ရွယ်ပြီး တည်ဆောက်ထားတဲ့ အခမဲ့ ကိရိယာပါ။
ကျွန်တော်ပြောချင်တာက Tor က မှော်ဆေးမဟုတ်ပါဘူး။ နှေးတယ်၊ သုံးရတာ အဆင်မပြေတဲ့နေရာတွေ ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် “ငါ ဘယ်သူလဲ၊ ဘာကြည့်နေလဲ ဘယ်သူမှ မသိစေချင်ဘူး” ဆိုတဲ့ လိုအပ်ချက်အတွက်တော့ Tor က အခုထိ အကောင်းဆုံး အခမဲ့ အဖြေတစ်ခုပါပဲ။ စမ်းကြည့်ချင်ရင် Tor Browser ကို Download လုပ်ပြီး တစ်ခါလောက် ဖွင့်ကြည့်ပါ။ ကိုယ့် IP ပြောင်းသွားတာ မြင်ရတာနဲ့တင် ဒီနည်းပညာရဲ့ သဘောကို သဘောပေါက်သွားပါလိမ့်မယ်။ 🙂
—
