Dictionary ဆိုတာ ဘာလဲ? Data ကို Label ကပ်တာ

လွယ်လွယ်ပြောရရင် dictionary ဆိုတာ data တွေကို key နဲ့ value အတွဲလိုက် သိမ်းတဲ့နည်းပါ။ Python မှာ dict လို့ ခေါ်တယ်။ List က “အစဉ်လိုက်” သိမ်းတာ ဆိုရင် dictionary က “label ကပ်ပြီး” သိမ်းတာ။

အဘိဓာန်နဲ့ ဥပမာပေးမယ်။

အဘိဓာန်မှာ “apple” လို့ ရှာရင် “ပန်းသီး” လို့ အဓိပ္ပာယ် ထွက်တယ်။ စကားလုံး (key) ပေးလိုက်ရင် အဓိပ္ပာယ် (value) ပြန်ရတယ်။ Dictionary လည်း ဒီအတိုင်းပဲ — key ပေးရင် value ပြန်ရတယ်။

ဖုန်းစာအုပ်လည်း ဒီလိုပဲ။ “အောင်” လို့ ရှာရင် ဖုန်းနံပါတ် ထွက်တယ်။ နာမည် = key, ဖုန်းနံပါတ် = value။

Code မှာ ဘယ်လိုသုံးလဲ?

student = {
    "name": "Aung",
    "age": 20,
    "city": "Yangon"
}

print(student["name"])   # Aung
print(student["age"])    # 20

List နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် ကွာခြားချက် ရှင်းတယ်။

fruits = ["apple", "banana", "mango"]
print(fruits[0])   # apple — နံပါတ် (index) နဲ့ ခေါ်ရတယ်

person = {"name": "Su", "phone": "091234567"}
print(person["phone"])   # 091234567 — နာမည် (key) နဲ့ ခေါ်ရတယ်

List က “ပထမတစ်လုံး, ဒုတိယတစ်လုံး” လို့ နံပါတ်စဉ်နဲ့ မှတ်တာ။ Dictionary က “နာမည်က Su, ဖုန်းက ဒါဒါ” လို့ label ကပ်ပြီး မှတ်တာ။

အသစ်ထည့်တာ, ပြင်တာ, ဖျက်တာလည်း လွယ်တယ်။

student["grade"] = "A"      # အသစ်ထည့်
student["age"] = 21         # ပြင်
del student["city"]         # ဖျက်

Loop နဲ့ တွဲသုံးရင်လည်း အဆင်ပြေတယ်။

for key, value in student.items():
    print(key, ":", value)

ဘယ်အချိန်မှာ သုံးလဲ?

User profile — name, email, phone ကို တစ်စုတည်း သိမ်းတာ
Setting/config — app ရဲ့ setting တွေ ({"theme": "dark", "language": "my"})
အကြိမ်ရေ ရေတွက်တာ — စကားလုံးတစ်လုံးချင်းစီ ဘယ်နှစ်ခါ ပါလဲ ရေတွက်တာ
JSON — website တွေက data ပို့တဲ့ပုံစံ (အရင်က ရေးဖူးတယ်) က dictionary နဲ့ အတူတူပဲ

သတိထားစရာ နှစ်ချက် ရှိတယ်။

ပထမ — key တွေ ထပ်လို့မရဘူး။ "name" ကို နှစ်ခါ ထည့်ရင် နောက်ဆုံးဟာပဲ ကျန်တယ်။ အရင်ဟာက ပျောက်သွားတယ်။

ဒုတိယ — မရှိတဲ့ key ကို ခေါ်ရင် error တက်တယ်။ student["email"] ဆိုရင် KeyError။ ဒါကြောင့် .get() သုံးတာ ပိုလုံခြုံတယ် — student.get("email") ဆိုရင် မရှိရင် None ပဲ ပြန်တယ်၊ error မတက်ဘူး။

List ကို “အစဉ်လိုက် စာရင်း” လို့ မှတ်ထားရင် dictionary ကို “label ကပ်ထားတဲ့ အဘိဓာန်” လို့ မှတ်ထား။ Data သိမ်းတိုင်း “ဘယ် label နဲ့ ပြန်ရှာမလဲ” စဉ်းစားကြည့် — အဖြေပေါ်လာရင် dictionary သုံးရမယ့်အချိန်ပဲ။ Python ဆက်လေ့လာရင် ဒါက အသုံးအများဆုံး tool တစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မယ်။ 🙂