လွယ်လွယ်ပြောရရင် HDR (High Dynamic Range) ဆိုတာ screen ပေါ်မှာ အလင်းအမှောင် အကွာအဝေး ကို ပိုကျယ်အောင် ပြတဲ့ နည်းပညာ။ နေရောင်ထိုးနေတဲ့ တိမ်က တကယ် တောက်ပပြီး၊ အမှောင်ခန်းထဲက အသေးစိတ်လည်း မြင်ရတယ် — သာမန် screen (SDR) မှာဆို တစ်ခုခု ပျောက်သွားတတ်တယ်။

လူမျက်စိနဲ့ ဥပမာ ပြောရအောင်။ နေ့ခင်းဘက် ပြတင်းပေါက်ကနေ အပြင်ကြည့်လိုက်ပါ — အပြင်က နေရောင်ခြည်လည်း မြင်ရတယ်၊ အခန်းထဲက အမှောင်ထောင့်လည်း မြင်ရတယ်။ မျက်စိက အလင်းရော အမှောင်ရော တစ်ပြိုင်နက် ကိုင်တွယ်နိုင်တယ်။ အခု အဲဒီမြင်ကွင်းကို ဖုန်းနဲ့ ဓာတ်ပုံရိုက်ကြည့်ပါ — တစ်ခုခု မှားသွားမယ်။ အပြင်ပိုင်း ဖြူဖွေးသွားမယ်၊ ဒါမှမဟုတ် အခန်းထဲပိုင်း မည်းနက်သွားမယ်။ သာမန် screen ဒါမှမဟုတ် digital sensor က အလင်းအမှောင် “အကွာအဝေး” ကျဉ်းတယ်။ HDR က ဒီအကွာအဝေးကို မျက်စိနဲ့ ပိုနီးအောင် ချဲ့ပေးတာ။

နည်းပညာအရ ပြောရရင် ကွာခြားချက်က brightness နဲ့ color ပဲ။ သာမန် SDR screen က အတောက်ပဆုံး ၁၀၀ nits လောက် (nit = အလင်းအား ယူနစ်)။ HDR screen ကောင်း တစ်လုံးက ၁၀၀၀ nits အထိ ရောက်တယ် — ဆယ်ဆ တောက်ပတယ်။ Color ကလည်း ၁၆.၇ သန်း (8-bit) ကနေ ၁ ဘီလီယံ (10-bit) အထိ များလာတယ်။ နေဝင်ချိန်က ကောင်းကင်လို အရောင်အဆင့်ဆင့် ပြောင်းနေတာမျိုး SDR မှာ အကွက်လိုက် ကွဲထွက်သွားတတ်တယ် (banding)၊ HDR မှာ ချောမွေ့တယ်။

HDR ကို ဘယ်မှာ တွေ့ရမလဲဆိုတော့ —

Netflix၊ YouTube၊ Disney+ မှာ “HDR” / “Dolby Vision” တံဆိပ်နဲ့ ရုပ်ရှင်တွေ
iPhone/Android camera က “HDR” mode နဲ့ ရိုက်တဲ့ ဓာတ်ပုံ နဲ့ video တွေ
PS5၊ Xbox၊ PC game တွေရဲ့ HDR mode
TV/ monitor ဝယ်ရင် “HDR10″၊ “Dolby Vision” ဆိုတဲ့ စာသား

စံသတ်မှတ်ချက် နာမည်တွေ ရှုပ်နေလို့ ရှင်းပြရအောင်။ HDR10 က အခြေခံအကျဆုံး — screen တော်တော်များများ ရတယ်။ HDR10+ နဲ့ Dolby Vision က ပိုတော်တဲ့ အဆင့် — ဇာတ်ဝင်ခန်းတစ်ခန်းချင်းအလိုက် အလင်းအမှောင် ချိန်ပေးတယ် (dynamic metadata)။ Dolby Vision က လိုင်စင်ကြေး ပေးရတော့ TV ဈေးကြီးတွေမှာပဲ ပါတယ်။ သာမန် user အတွက် HDR10 ရရင် လုံလောက်တယ်။

ဝယ်တဲ့အခါ သတိထားရမှာက “HDR ထောက်ပံ့တယ်” ဆိုတဲ့ sticker ကို အရမ်း မယုံပါနဲ့။ တကယ့်အရေးကြီးတာက peak brightness။ ၃၀၀ nits လောက်ပဲ ရောက်တဲ့ “HDR” monitor နဲ့ ၁၀၀၀ nits ရောက်တဲ့ TV ဆို ကွာခြားချက် မိုးနဲ့မြေပါ။ Spec sheet မှာ “peak brightness” ကို ရှာကြည့်ပါ — ၆၀၀ nits အထက်ဆို မဆိုးဘူး၊ ၁၀၀၀ နား ရောက်မှ HDR အစစ် ခံစားရမယ်။

နောက်တစ်ခုက HDR content ရော HDR screen ရော နှစ်ခုလုံး လိုတယ်။ HDR TV ကြီး ဝယ်ထားပြီး YouTube မှာ SDR video ပဲ ကြည့်နေရင် ဘာမှ မထူးဘူး။ ကံကောင်းတာက Netflix နဲ့ YouTube မှာ HDR content တွေ တော်တော် ပေါလာနေပြီ။

ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင်တော့ HDR ကို game ဆော့ရင်း အရင်ဆုံး သဘောကျသွားတာ။ နေဝင်ချိန် scene တစ်ခုမှာ ကောင်းကင်က တောက်ပနေပြီး မြေပြင်က အမှောင်ထဲမှာ အသေးစိတ်တွေ မြင်နေရတာမျိုး — SDR မှာ တစ်ခါမှ မရဖူးတဲ့ ခံစားချက်။ TV ဒါမှမဟုတ် ဖုန်း အသစ်ဝယ်တော့မယ်ဆို HDR ကို spec စာရွက်မှာ တစ်ချက် ရှာကြည့်ဖို့ အကြံပေးချင်တယ်။ 🙂