လွယ်လွယ်ပြောရရင် JSON ဆိုတာ program တွေ အချင်းချင်း data လဲလှယ်တဲ့အခါ သုံးတဲ့ စာရေးပုံစံတစ်ခုပါ။ လူဖတ်လို့လည်း ရတယ်၊ ကွန်ပျူတာဖတ်လို့လည်း ရတယ်။

ဥပမာ ပစ္စည်းပို့တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ သုံးတဲ့ waybill (ပစ္စည်းပို့စာရွက်) ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ပုံစံက အမြဲ တူတူပဲ — “ပို့သူ နာမည်: ___၊ ဖုန်း: ___၊ လိပ်စာ: ___၊ ပစ္စည်း: ___”။ ဘယ် branch က ဝန်ထမ်းမဆို ဒီပုံစံကို မြင်တာနဲ့ ဘယ်အကွက်မှာ ဘာရေးရမလဲ တန်းသိတယ်။

JSON လည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ Program တွေ data ပို့တဲ့အခါ “နာမည် ဘယ်နားမှာ၊ ဖုန်း ဘယ်နားမှာ” ဆိုတာ သဘောတူထားတဲ့ ပုံစံတစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒီပုံစံအတိုင်း ရေးထားတဲ့ စာကို JSON လို့ ခေါ်တယ်။

တကယ့်ဥပမာ ကြည့်ရအောင်။ မိုးလေဝသ App က server ဆီက ရတဲ့ data က ဒီလိုမျိုး ဖြစ်တယ်။


{
  "city": "Yangon",
  "temperature": 32,
  "condition": "Sunny",
  "humidity": 78
}

ဖတ်ရတာ မခက်ဘူးမဟုတ်လား။ ဘယ်ဘက်က အညွှန်း (key)၊ ညာဘက်က တန်ဖိုး (value)။ မြို့နာမည်က “Yangon”၊ အပူချိန်က 32… ကိုယ်တောင် ဖတ်တတ်တယ်။ Program တွေအတွက်လည်း ဒီပုံစံကို ဖတ်တာ လွယ်တယ်။

စာရင်းတွေ (list) ရေးချင်ရင်လည်း ရတယ်။


{
  "fruits": ["apple", "mango", "banana"],
  "price": 1500
}

အထဲမှာ အထပ် ထပ်ထည့်လို့လည်း ရတယ် — လိပ်စာထဲမှာ မြို့၊ လမ်း ထပ်ခွဲသလိုမျိုး။


{
  "name": "Aung",
  "address": {
    "township": "Hlaing",
    "city": "Yangon"
  }
}

ဘာလို့ JSON က နာမည်ကြီးသွားတာလဲ?

အရင်တုန်းက XML ဆိုတဲ့ ပုံစံတစ်ခု သုံးခဲ့ဖူးတယ်။ ဒါပေမဲ့ XML က စာရှည်တယ်၊ ရေးရဖတ်ရ လေးတယ်။ ယှဉ်ကြည့်ပါ။


<city>Yangon</city>


"city": "Yangon"

JSON က တိုတယ်၊ ရှင်းတယ်။ Website တွေ၊ mobile app တွေ data လဲတိုင်း စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း အကြိမ်ထောင်ချီ ပို့နေရတာ — စာတိုလေ မြန်လေ၊ ကုန်ကျစရိတ် သက်သာလေပဲ။ ဒါကြောင့် API တော်တော်များများက JSON ကို ရွေးခဲ့ကြတာ။ (API အကြောင်း အရင်က ရေးဖူးတယ် — API က “မှာတဲ့ စားပွဲထိုး” ဆိုရင်၊ JSON က “မှာစာရွက်” လို့ ပြောလို့ရတယ်။)

JSON ဖတ်တတ်ဖို့ မှတ်စုလေးတွေ

key တွေက အမြဲ quote (” “) ထဲမှာ — "city" လိုမျိုး။ Value က စာသားဆိုရင်လည်း quote ထဲမှာ၊ ဂဏန်းဆိုရင် quote မလိုဘူး။
အတွဲလိုက်ဆို { }၊ စာရင်းဆို [ ] — ဒီနှစ်ခု ခွဲတတ်ရင် တော်တော်ဖတ်တတ်ပြီ။
Browser မှာ ကြည့်လို့ရတယ် — API link တစ်ခုကို browser မှာ ဖွင့်ကြည့်ရင် JSON စာသား ပေါ်လာတတ်တယ်။ JSON formatter extension ထည့်ထားရင် ပိုဖတ်ရလွယ်တယ်။
အမှားအများဆုံးက comma — နောက်ဆုံး အတွဲမှာ comma ပိုထည့်မိတာ။ Program ရေးတဲ့သူတိုင်း ဒီအမှား ကြုံဖူးတယ်။

Programmer မဟုတ်တဲ့သူတောင် JSON ကို ဖတ်တတ်ထားရင် အကျိုးရှိတယ်။ App တစ်ခု error တက်လို့ log ဖွင့်ကြည့်ရင်၊ API ကို စမ်းကြည့်ရင် — JSON နဲ့ တွေ့ရမှာ အမြဲလိုလိုပဲ။ နောက်တစ်ခါ browser မှာ အကွက်လေးတွေနဲ့ စာသားတွေ တွေ့ရင် မကြောက်ပါနဲ့တော့ — “အော်၊ JSON ပဲ” လို့ ပြုံးမိသွားမှာပါ။