လွယ်လွယ်ပြောရရင် keylogger ဆိုတာ keyboard နဲ့ ရိုက်သမျှ စာလုံး၊ ဂဏန်း၊ password တွေကို တိတ်တိတ်လေး မှတ်ထားပြီး သူခိုးဆီ ပို့ပေးတဲ့ software (တခါတလေ hardware)။ ကိုယ် ရိုက်သမျှကို နောက်ကနေ ခိုးကြည့်နေတဲ့ မျက်လုံးတစ်စုံလို့ တွေးကြည့်ပါ။
ဥပမာ ပြောရအောင် — စာမေးပွဲခန်းမှာ နောက်ခုံက ကျောင်းသားတစ်ယောက် ကိုယ့်စာရွက်ကို ခိုးကြည့်နေတယ်ဆိုပါစို့။ ကိုယ် ဘာရေးရေး သူ မြင်တယ်၊ ဒါပေမယ့် ကိုယ်က သူ့ကို မမြင်ဘူး။ Keylogger ကလည်း အတိအကျ ဒီလိုပဲ — ကွန်ပျူတာထဲမှာ တိတ်တိတ်လေး ထိုင်နေပြီး “a”, “b”, “1”, “2”, “@”, “Enter” — ကိုယ် နှိပ်သမျှ ခလုတ်တိုင်းကို မှတ်တယ်။ ပြီးရင် internet ရှိတဲ့အခါကျ အဲဒီမှတ်တမ်းကို hacker ဆီ အလိုလို ပို့ပေးတယ်။ ကိုယ်က ဘာမှ မသိလိုက်ဘူး၊ ကွန်ပျူတာကလည်း ပုံမှန်အတိုင်း အလုပ်လုပ်နေတာပဲ။
Keylogger ကို ယေဘုယျ ၂ မျိုး ခွဲလို့ရတယ်။
Software keylogger — အတွေ့ရအများဆုံး အမျိုးအစား။ Program တစ်ခုအနေနဲ့ ကွန်ပျူတာထဲ ခိုးဝင်လာတယ်။ ဘယ်ကနေ ဝင်လာလဲဆိုတော့ —
crack/hack လုပ်ထားတဲ့ software တွေ (game crack, Windows activator တို့လို “အခမဲ့” tool တွေ)
email attachment — “invoice.pdf.exe” လို ဖိုင်နာမည်နဲ့ လိမ်ပို့တာ
phishing link ကနေ download ဆွဲမိတာ
သူများကွန်ပျူတာ (ဥပမာ game ဆိုင်၊ internet cafe) မှာ USB နဲ့ ခိုးထည့်သွားတာ
Hardware keylogger — keyboard ကြိုးနဲ့ ကွန်ပျူတာကြား ခံထားတဲ့ USB အသေးလေး။ Software မဟုတ်လို့ antivirus လည်း ဖမ်းမမိဘူး။ အများအားဖြင့် ကုမ္ပဏီတွေမှာ ဝန်ထမ်းစောင့်ကြည့်ဖို့ တရားဝင် သုံးတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် အများသုံး ကွန်ပျူတာမှာ ခိုးတပ်ထားတာမျိုး။
Keylogger မိသွားရင် ဘာတွေ ပါသွားနိုင်လဲ။ စဉ်းစားကြည့် — တစ်နေ့တာ ကိုယ် ရိုက်သမျှထဲမှာ ဘာတွေပါတယ်။ Facebook password, Gmail password, bank account login, WavePay / KBZPay PIN, ကိုယ်ရေးတဲ့ chat message တွေ… အားလုံး သူခိုးလက်ထဲ ရောက်သွားနိုင်တယ်။ အကြောက်စရာအကောင်းဆုံးက password တစ်ခုတည်းနဲ့ ရပ်မနေဘူး — ကိုယ့်ရဲ့ စကားပြောဟန်တောင် သူ သိသွားနိုင်တယ်။ ပြီးရင် ကိုယ့်အမည်နဲ့ သူငယ်ချင်းတွေဆီ ငွေလိမ်တောင်းတာမျိုး လုပ်လို့ရတယ်။
ဒါဆို ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ။ လက်တွေ့ကျတဲ့ နည်းလမ်းတွေ —
သူများကွန်ပျူတာ (game ဆိုင်၊ internet cafe၊ သူငယ်ချင်းအိမ်) မှာ bank / email / Facebook password လုံးဝ မရိုက်နဲ့။ တကယ်လိုအပ်ရင် ဖုန်းနဲ့ပဲ လုပ်
crack software လုံးဝ မသုံး။ “အခမဲ့” ဆိုတာ တခါတလေ ကိုယ့် password နဲ့ ပေးဆပ်ရတာ
email attachment နဲ့ link တွေကို မစဉ်းစားဘဲ မနှိပ် — အထူးသဖြင့်.exe ဖိုင်တွေ
2FA ဖွင့်ထား။ password ပါသွားရင်တောင် ဖုန်းက code မပါဘဲ hacker ဝင်လို့မရဘူး
password manager (Bitwarden လို) သုံး — autofill နဲ့ ဖြည့်ရင် keyboard ကို ရိုက်စရာ မလိုတော့ဘူး
Windows ကိုယ်တိုင် တခါတလေ “on-screen keyboard” ဖွင့်ပြီး mouse နဲ့ နှိပ်ရိုက်တာ — software keylogger အချို့ကို ကျော်လွှားနိုင်တယ်
antivirus / Windows Defender ကို update ဖြစ်အောင် ထား၊ ပုံမှန် scan ဖတ်
ကွန်ပျူတာမှာ keylogger ရှိနေလားဆိုတာ ဘယ်လိုသိနိုင်လဲ။ တိကျတဲ့ လက္ခဏာ မရှိဘူး — ဒါပေမယ့် သံသယဖြစ်စရာ အချက်တွေ ရှိတယ်။ ကွန်ပျူတာ ရုတ်တရက် နှေးသွားတာ၊ ကိုယ် မသိတဲ့ program တွေ startup မှာ ပေါ်လာတာ၊ antivirus ကို ပိတ်လို့မရအောင် တစ်ခုခုက တားနေတာ။ ဒါမျိုးတွေ့ရင် Task Manager (Ctrl+Shift+Esc) ဖွင့်ပြီး မသိတဲ့ process တွေ ရှိနေလား စစ်ကြည့်၊ ပြီးရင် antivirus full scan တစ်ခါ ဖတ်။
မြန်မာပြည်က လူတော်တော်များများအတွက် အနီးစပ်ဆုံး အန္တရာယ်က အများသုံး ကွန်ပျူတာတွေပဲ။ Game ဆိုင်မှာ Facebook ဝင်ထားပြီး logout လုပ်ဖို့ မေ့သွားတာ၊ internet cafe မှာ bank လုပ်ငန်းလုပ်တာ — ဒါတွေက keylogger မလိုဘဲကို အန္တရာယ်များတယ်။ ကိုယ့်ဖုန်းကိုယ်သုံး၊ ကိုယ့် laptop ကိုယ်သုံး — ဒါက အရိုးရှင်းဆုံး ကာကွယ်နည်းပဲ။
နည်းပညာလောကမှာ “ကိုယ် မမြင်ရတဲ့ ရန်သူက အကြောက်စရာအကောင်းဆုံး” ဆိုတဲ့ စကားရှိတယ်။ Keylogger က အဲဒီစကားရဲ့ အကောင်းဆုံး ဥပမာပဲ။ ဒါပေမယ့် ကြောက်စရာ မလိုဘူး — အထက်က အချက်လေးတွေ လိုက်နာရင် တော်တော်လေး လုံခြုံသွားပြီ။ သတိဆိုတာ အကောင်းဆုံး antivirus ပဲလေ။
===
