လွယ်လွယ်ပြောရရင် Zawgyi နဲ့ Unicode ဆိုတာ မြန်မာစာကို ကွန်ပျူတာ/ဖုန်းထဲမှာ သိမ်းဆည်းတဲ့ စံနစ် (encoding) နှစ်မျိုး။ Zawgyi က အရင်ခေတ် မြန်မာတွေကိုယ်တိုင် ဖန်တီးခဲ့တဲ့ စံနစ် (ဒါပေမယ့် ကမ္ဘာ့စံ မဟုတ်ဘူး)၊ Unicode ကတော့ ကမ္ဘာတစ်လွှားက ဘာသာစကားအားလုံးအတွက် သတ်မှတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာစံ။
ဥပမာနဲ့ ပြောရရင် စာကြည့်တိုက်မှာ စာအုပ်တွေ နံပါတ်တပ်သလိုပဲ။ စာကြည့်တိုက်ကြီး (Unicode) က “မြန်မာအက္ခရာ ‘က’ ဆိုရင် နံပါတ် U+1000” လို့ ကမ္ဘာတစ်လွှားလုံး တူညီတဲ့ စံသတ်မှတ်ထားတယ်။ Zawgyi ကတော့ ရပ်ကွက်စာကြည့်တိုက်လေး ကိုယ့်ဟာကိုယ် ထွင်ထားတဲ့ နံပါတ်စံ — သူ့ဆိုင်မှာတော့ အဆင်ပြေပေမယ့် တခြားစာကြည့်တိုက်က စာအုပ်စာရင်း ယူလာရင် နံပါတ်တွေ လွဲနေတော့တယ်။
ဒါကြောင့် ပြဿနာ တက်တာ။ Unicode နဲ့ ရိုက်ထားတဲ့ “မင်္ဂလာပါ” ကို Zawgyi font နဲ့ ဖွင့်ကြည့်ရင် အက္ခရာတွေ လွဲပြီး ပျက်ထွက်လာတယ်။ ပြောင်းပြန်လည်း ထိုနည်းလည်းကောင်းပဲ။ လူအများစုက “font မကိုက်လို့” လို့ ထင်ကြပေမယ့် တကယ်က font ပြဿနာ မဟုတ်ဘူး — encoding ပြဿနာ။ font ဆိုတာ အက္ခရာရဲ့ ရုပ်ထွက်ပုံစံသက်သက်၊ encoding ဆိုတာ အက္ခရာကို ဘယ်နံပါတ်နဲ့ သိမ်းမလဲဆိုတဲ့ စံ။ သော့နဲ့ သော့ပေါက် လွဲသလိုမျိုး — သော့ (font) က အကောင်းစားဖြစ်နေပေမယ့် သော့ပေါက် (encoding) နဲ့ မကိုက်ရင် တံခါး ပွင့်မှာ မဟုတ်ဘူး။
ဘာလို့ Zawgyi ပေါ်လာခဲ့လဲဆိုတော့ သမိုင်းကြောင်းရှိတယ်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်မှာ ကွန်ပျူတာမှာ မြန်မာစာ သုံးချင်ပေမယ့် နိုင်ငံတကာစံက မြန်မာစာကို ကောင်းကောင်း မထောက်ပံ့သေးဘူး။ ဒါနဲ့ မြန်မာပရိုဂရမ်မာတွေက ကိုယ့်ဟာကိုယ် Zawgyi ကို ဖန်တီးလိုက်တယ်။ အဲဒီခေတ်မှာ အရမ်းအသုံးဝင်ခဲ့တယ် — ဒါပေမယ့် သူက ကမ္ဘာ့စံ မဟုတ်တော့ ပြဿနာတွေ စတက်လာတယ်။ Website တစ်ခုမှာ Zawgyi နဲ့ ရေးထားရင် တခြားနိုင်ငံက လူ ဖတ်လို့ မရဘူး၊ Google မှာ ရှာလို့လည်း အဆင်မပြေဘူး၊ ဖုန်းအသစ်ဝယ်လာရင် စာတွေ ပျက်နေတတ်တယ်။
၂၀၁၉ လောက်ကစပြီး အခြေအနေ ပြောင်းသွားပြီ။ Facebook က Unicode ကို တရားဝင် ထောက်ပံ့လိုက်တယ်၊ ဖုန်းအသစ်တိုင်းမှာ မြန်မာ Unicode keyboard ပါလာတယ်၊ အစိုးရစာရွက်စာတမ်းတွေလည်း Unicode ပြောင်းနေပြီ။ အခု 2026 မှာ အဖြေက ရှင်းနေပြီ — Unicode ပဲ သုံးသင့်တယ်။
လက်တွေ့မှာ လုပ်သင့်တာတွေ —
ဖုန်း/ကွန်ပျူတာ keyboard ကို Unicode (Gboard ရဲ့ မြန်မာ keyboard လို) ပဲ သုံးပါ
အဟောင်း document တွေ Zawgyi နဲ့ ကျန်နေရင် Rabbit Converter (rabbit-converter.org) နဲ့ Unicode ကို ပြောင်းပါ
Website / Facebook page အသစ် လုပ်ရင် Unicode နဲ့ပဲ ရေးပါ — Zawgyi နဲ့ ရေးထားတဲ့ စာက Google ရှာဖွေမှုမှာ ရောက်ဖို့ ခက်တယ်
တစ်ယောက်ယောက်ဆီက စာပျက်နေတဲ့ message ရရင် “Zawgyi နဲ့လား Unicode နဲ့လား” လို့ အရင်မေးကြည့်ပါ
ကျွန်တော် ဒီအကြောင်း ရေးရတဲ့ အကြောင်းက ဒီနေ့အထိ Zawgyi နဲ့ Unicode လွဲနေတဲ့ ပြဿနာ မြန်မာအင်တာနက်မှာ ရှိနေသေးလို့ပဲ။ စံနှစ်ခု ရှိတဲ့ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းတဲ့ တစ်ခုတည်းသော နည်းက အားလုံး စံတစ်ခုတည်းကို ရွှေ့သွားဖို့ပဲ — အဲဒီစံက Unicode ပါ။ ကိုယ့်ဘက်က ဒီနေ့ကစပြီး Unicode ပဲ သုံးမယ်ဆိုရင် မြန်မာစာအတွက် လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ အကောင်းဆုံး အကူအညီပဲ။ 🙂
===
