လွယ်လွယ်ပြောရရင် BEC (Business Email Compromise) ဆိုတာ ကုမ္ပဏီရဲ့ Boss ဒါမှမဟုတ် Supplier အယောင်ဆောင်ပြီး Email ပို့ပြီး ငွေလွှဲခိုင်းတဲ့ လိမ်နည်းပါ။ Hacker က သင့်ရုံးရဲ့ Boss ကိုယ်တိုင် ငွေလွှဲဖို့ ညွှန်ကြားနေသလို Email ရေးပို့ပါတယ်။ Email လိပ်စာကလည်း Boss ရဲ့ လိပ်စာနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်ဖြစ်နေတတ်တယ်။ အလျင်လိုနေတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ “ဒီ အကောင့်ကို အခုပဲ ငွေလွှဲပေးပါ” လို့ တောင်းဆိုပါတယ်။ ငွေလွှဲပြီးမှ အတုမှန်း သိရတတ်ပါတယ်။
ကျွန်တော် ဒါကို ရုံးမှာ Boss ကိုယ်တိုင် လာပြောသလို ဥပမာပေးချင်တယ်။ Boss က အစည်းအဝေးထဲက ထွက်လာပြီး “အရေးကြီးတဲ့ Supplier ကို အခု ငွေလွှဲပေးပါ၊ အသေးစိတ် နောက်မှ ရှင်းပြမယ်” လို့ ပြောရင် ဝန်ထမ်းက ချက်ချင်း လုပ်ပေးမိမှာပါ။ Boss ရဲ့ အမိန့်ကို ဘယ်သူက သံသယဝင်မလဲ။ BEC ကလည်း အဲဒီအချက်ကို အသုံးချတာပါ — အာဏာကို ကြောက်တဲ့ စိတ်နဲ့ အလျင်လိုတဲ့ ဖိအားကို ပေါင်းပြီး လူတွေကို အမြန် ဆုံးဖြတ်ခိုင်းတာပါ။
ဘယ်လို တိုက်ခိုက်တာလဲ?
BEC တိုက်ခိုက်မှုက ပုံစံ အမျိုးမျိုး ရှိပေမယ့် အသုံးများဆုံး ပုံစံတွေက ဒါတွေပါ။
CEO Fraud — Boss အယောင်ဆောင်တဲ့ Email ပါ။ Finance ဌာနက ဝန်ထမ်းကို “ဒီ အကောင့်ကို ငွေလွှဲပေးပါ၊ အရေးကြီးတယ်၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ မပြောနဲ့” လို့ ပို့ပါတယ်။ Email လိပ်စာက ceo@company.com အစား ceo@company-support.com လို ဆင်တူရိုးမှား ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။
Invoice Fraud — Supplier အယောင်ဆောင်တဲ့ Email ပါ။ တကယ့် Supplier ရဲ့ Invoice ကို အတုပြင်ပြီး ဘဏ်အကောင့်နံပါတ် ပြောင်းထားပါတယ်။ ကုမ္ပဏီက ပုံမှန် ပေးရမယ့် ငွေကို Hacker ရဲ့ အကောင့်ထဲ လွှဲမိသွားပါတယ်။
Account Takeover — တကယ့် Boss ရဲ့ Email အကောင့်ကို Hack ပြီး အထဲကနေ တိုက်ရိုက် ပို့တဲ့ နည်းပါ။ ဒါက အန္တရာယ်အများဆုံးပါ။ Email လိပ်စာ အစစ်ဖြစ်နေလို့ ခွဲခြားရတာ အရမ်း ခက်ပါတယ်။
Payroll Diversion — HR ဌာနကို ဝန်ထမ်းအယောင်ဆောင်ပြီး လစာငွေ လွှဲတဲ့ ဘဏ်အကောင့် ပြောင်းခိုင်းတဲ့နည်းပါ။ ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်ရဲ့ လစာကို Hacker ရဲ့ အကောင့်ထဲ လွှဲသွားအောင် လုပ်တာပါ။
Hacker တွေက Email မပို့ခင် ကုမ္ပဏီအကြောင်း အရင်လေ့လာပါတယ်။ Company Website, Facebook Page, LinkedIn ကနေ Boss နာမည်၊ Finance ဝန်ထမ်းနာမည်၊ Supplier နာမည်တွေကို စုပါတယ်။ ပြီးမှ ယုံကြည်ရတဲ့ Email တစ်စောင် ရေးပို့တာပါ။ ဒါကြောင့် Email က တကယ်လို့ ထင်ရတာပါ။
ဘယ်လို ခွဲခြားမလဲ?
BEC Email တွေမှာ အချက်ပြမှုတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။
အလျင်လိုနေတယ် — “အခု ချက်ချင်း”၊ “ဒီနေ့ပဲ”၊ “စောင့်လို့ မရဘူး” ဆိုတဲ့ စကားတွေ ပါနေရင် သတိထားပါ။ တကယ့် Boss တောင် အရေးကြီးတဲ့ ငွေလွှဲမှုကို ဒီလို အလျင်မလိုတတ်ပါဘူး။
လျှို့ဝှက်ခိုင်းတယ် — “ဒါကို ဘယ်သူ့ကိုမှ မပြောနဲ့”၊ “တိတ်တိတ်လေး လုပ်ပေးပါ” ဆိုရင် သံသယဝင်ပါ။ လိမ်လည်မှုက တိတ်တိတ်လေး ဖြစ်မှ အောင်မြင်တာပါ။
ဘဏ်အကောင့် ပြောင်းသွားတယ် — Supplier က ရုတ်တရက် ဘဏ်အကောင့် ပြောင်းတယ်ဆိုရင် အရင်ဆုံး ဖုန်းဆက်ပြီး အတည်ပြုပါ။ Email တစ်ခုတည်းနဲ့ ဘဏ်အကောင့် ပြောင်းတာမျိုး မလုပ်ပါနဲ့။
Email လိပ်စာ ဆင်တူရိုးမှား — Email လိပ်စာကို အသေးစိတ် စစ်ပါ။ company.com အစား company-support.com လို စာလုံးတစ်လုံး ပြောင်းထားတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဖုန်းမှာတော့ ဒါကို သတိထားမိဖို့ ခက်ပါတယ် — ကွန်ပျူတာမှာ စစ်ကြည့်ပါ။
အရေးအသား ထူးဆန်းတယ် — Boss က အမြဲ သုံးနေကျ အရေးအသားနဲ့ မတူရင် သတိထားပါ။ Boss က မြန်မာလို ရေးလေ့ရှိပြီး ဒီ Email က အင်္ဂလိပ်လို ရေးထားရင် ထူးဆန်းနေပြီ။
ကာကွယ်ဖို့ ဘာတွေ လုပ်နိုင်လဲ?
ကုမ္ပဏီ တစ်ခု အနေနဲ့ ဒါတွေ လုပ်ထားသင့်ပါတယ်။
ဖုန်းနဲ့ အတည်ပြုပါ — ငွေလွှဲဖို့ Email ရတိုင်း Email ကို Reply မလုပ်ဘဲ Boss ဒါမှမဟုတ် Supplier ကို ဖုန်းဆက်ပြီး အတည်ပြုပါ။ Email မှာ ပါတဲ့ ဖုန်းနံပါတ်ကို မသုံးဘဲ ကိုယ်သိထားတဲ့ ဖုန်းနံပါတ်ကို သုံးပါ။
နှစ်ယောက် အတည်ပြုတဲ့ စနစ် — ငွေလွှဲမှုတိုင်းကို တစ်ယောက်တည်း ဆုံးဖြတ်လို့ မရဘဲ နှစ်ယောက် အတည်ပြုရတဲ့ စနစ် ထားပါ။ ပမာဏ ကြီးတဲ့ ငွေလွှဲမှုဆိုရင် အထူးသဖြင့် လိုပါတယ်။
Email လုံခြုံရေး ဖွင့်ထားပါ — DMARC, SPF, DKIM ဆိုတဲ့ Email အတည်ပြုစနစ်တွေကို Domain မှာ ဖွင့်ထားပါ။ ဒါတွေက အတု Email တွေ ရောက်လာဖို့ ခက်အောင် လုပ်ပေးပါတယ်။ IT ဌာနကို မေးကြည့်ပါ။
ဝန်ထမ်းတွေကို သင်ပေးပါ — Finance နဲ့ HR ဌာနက ဝန်ထမ်းတွေကို BEC အကြောင်း ရှင်းပြပြီး သံသယဖြစ်စရာ Email တွေ့ရင် ဘယ်သူ့ကို သတင်းပို့ရမယ်ဆိုတာ သင်ပေးထားပါ။
Safe Word သတ်မှတ်ထားပါ — Boss နဲ့ Finance ဝန်ထမ်းကြား လျှို့ဝှက်စကားလုံး တစ်ခု သတ်မှတ်ထားပါ။ ငွေလွှဲဖို့ ညွှန်ကြားတဲ့ Email မှာ အဲဒီစကားလုံး မပါရင် မလုပ်ပါနဲ့။
BEC က နည်းပညာ တိုက်ခိုက်မှု သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး — လူတွေရဲ့ ယုံကြည်မှုနဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံကို အသုံးချတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုပါ။ Firewall ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း Boss ကိုယ်တိုင် ညွှန်ကြားနေတယ်လို့ ထင်ရတဲ့ Email ကို တားလို့ မရပါဘူး။ ဒါကြောင့် အကောင်းဆုံး ကာကွယ်မှုက သံသယရှိရင် ရပ်ပြီး အတည်ပြုတဲ့ အကျင့်ပါ။ ငွေလွှဲဖို့ ညွှန်ကြားတဲ့ Email ရတိုင်း ဖုန်းတစ်ချက်ဆက်ပြီး အတည်ပြုတာ အချိန် ၂ မိနစ်ပဲ ကုန်ပါတယ်။ ဒီ ၂ မိနစ်က ကုမ္ပဏီကို ငွေအများကြီး ဆုံးရှုံးမှုကနေ ကယ်နိုင်ပါတယ်။ 🙂
—