လွယ်လွယ်ပြောရင် Disaster Recovery (အတိုကောက် DR) ဆိုတာ မတော်တဆ တစ်ခုခု ဖြစ်ပြီး ကွန်ပျူတာ စနစ် ပျက်သွားတဲ့အခါ ဘယ်လို မြန်မြန် ပြန်လည်ပတ်အောင် လုပ်မလဲဆိုတဲ့ ကြိုတင်အစီအစဉ် ပါ။ မီးမလောင်ခင် မီးသတ်အစီအစဉ် ဆွဲထားသလိုပဲ — အရေးပေါ် ဖြစ်လာမှ စဉ်းစားလို့ မရဘူး၊ ကြိုစီစဉ်ထားရတယ်။

တကယ့် ဖြစ်ရပ်နဲ့ ဥပမာပေးရအောင်။ 2021 ခုနှစ်မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Strasbourg မြို့က OVH ဆိုတဲ့ data center ကြီး မီးလောင်တယ်။ Server ထောင်ပေါင်းများစွာ ပြာကျသွားတယ်။ အဲဒီမှာ website တင်ထားတဲ့ ကုမ္ပဏီ တော်တော်များများ ဒုက္ခ ရောက်တယ် — ဘာလို့ဆို သူတို့ရဲ့ backup ကို အဲဒီ data center ထဲမှာပဲ သိမ်းထားမိလို့ပဲ။ မီးလောင်တဲ့ အဆောက်အဦးထဲမှာ မီးသတ်ဘူး သိမ်းထားသလို ဖြစ်နေတယ်။ Backup ရှိပေမယ့် backup ကိုယ်တိုင်က မီးထဲမှာ ပါသွားတယ်။ ဒါက DR အစီအစဉ် မရှိတဲ့/အားနည်းတဲ့ ရလဒ်ပဲ။

DR အစီအစဉ် တစ်ခုမှာ အရေးအကြီးဆုံး ကိန်းဂဏန်း နှစ်ခု ရှိတယ် —

RTO (Recovery Time Objective) — စနစ် ပျက်သွားပြီးနောက် ဘယ်လောက် မြန်မြန် ပြန်တက်ရမလဲ။ ဥပမာ “၄ နာရီအတွင်း website ပြန်တက်ရမယ်”။ လူနာကို ဆေးရုံ ဘယ်လောက် မြန်မြန် ပို့ရမလဲ ဆိုတဲ့ စံချိန်နဲ့ တူတယ်
RPO (Recovery Point Objective) — ဒေတာ ဘယ်လောက်အထိ ဆုံးရှုံးခံလို့ ရလဲ။ ဥပမာ “၁ နာရီစာ ဒေတာထက် ပိုမဆုံးရှုံးရဘူး” ဆိုရင် ၁ နာရီတစ်ခါ backup လုပ်ရမယ်။ မှတ်စုစာအုပ် ဘယ်နှမိနစ်တစ်ခါ သိမ်းရမလဲ ဆိုသလိုပေါ့

ဒီ နှစ်ခုက ကုန်ကျစရိတ်ကို ဆုံးဖြတ်တယ်။ RTO/RPO ကို “၀” လို့ သတ်မှတ်ရင် (တစ်စက္ကန့်မှ မရပ်ရ၊ ဒေတာ တစ်စက်မှ မပျောက်ရ) စျေး အရမ်းကြီးတယ် — server နှစ်စုံကို တစ်ပြိုင်နက် run ထားရတယ်။ သာမန် blog လေးတစ်ခု အတွက်တော့ “တစ်ရက်အတွင်း ပြန်တက်ရင် ရပြီ၊ တစ်ရက်စာ ဒေတာ ဆုံးရှုံးခံနိုင်တယ်” ဆိုရင် backup တစ်နေ့တစ်ခါ လုပ်ရုံနဲ့ လုံလောက်တယ်။

ကိုယ်ပိုင် DR အစီအစဉ် ဆွဲချင်ရင် လုပ်ရမယ့် အချက်တွေ —

3-2-1 backup rule ကို လိုက်နာပါ။ မိတ္တူ ၃ ခု၊ မီဒီယာ ၂ မျိုး (ဥပမာ cloud + external hard disk)၊ ၁ ခုကို နေရာခြား (offsite) မှာ ထားပါ။ မီးလောင်တဲ့ အဆောက်အဦးထဲ မီးသတ်ဘူး မထားသလိုပေါ့
Backup ကို restore လုပ်ကြည့်ပါ။ Backup ရှိတယ် ဆိုတာနဲ့ မလုံလောက်ဘူး — တကယ် ပြန်ထည့်လို့ ရမရ စမ်းကြည့်ရတယ်။ မီးသတ်ဘူးထဲမှာ ဆေးရှိမရှိ စစ်သလိုပဲ
အရေးပေါ် အစီအစဉ် (runbook) ကို ရေးထားပါ။ စနစ် ကျသွားရင် ဘယ်သူက ဘာလုပ်ရမလဲ၊ ဘယ်သူ့ကို ဖုန်းဆက်ရမလဲ — စိတ်လှုပ်ရှားနေတဲ့ အချိန်မှာ စဉ်းစားလို့ မရဘူး၊ စာရွက်ပေါ်မှာ ကြိုရှိရမယ်
အရေးကြီးဆုံး စနစ်တွေကို အရင် ပြန်တက်အောင် အစဉ်လိုက် စီထားပါ။ ငွေပေးချေမှု စနစ်က blog ထက် အရေးကြီးတယ်

ဒီနေရာမှာ စကားလုံး သုံးလုံးကို မရောထွေးဖို့ လိုတယ်။ Backup ဆိုတာ ဒေတာ မိတ္တူ သိမ်းတာ (DR ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု)။ Failover ဆိုတာ server ကျတာနဲ့ အလိုလို အရန်စနစ်ဆီ ပြောင်းတာ (စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ယန္တရား)။ Disaster Recovery ဆိုတာ အဲဒါတွေအားလုံး ပါဝင်တဲ့ အစီအစဉ်အပြည့်အစုံ — လူ၊ လုပ်ငန်းစဉ်၊ နည်းပညာ သုံးခုလုံး။ Failover က မီးသတ်ဘူး တစ်ဘူးတည်း ဆိုရင် DR က မီးသတ်အစီအစဉ်တစ်ခုလုံး။

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတိုင်းမှာ မီးဘေး၊ ရေဘေး၊ hacker တိုက်ခိုက်မှု၊ လူမှားဖျက်မိမှု — တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်တယ်။ မေးခွန်းက “ဖြစ်လာနိုင်လား” မဟုတ်ဘူး၊ “ဘယ်တော့ ဖြစ်လာမလဲ” ပါ။ DR အစီအစဉ် ရှိတဲ့ သူက ပြန်ထလာတယ်၊ မရှိတဲ့ သူက သတင်းစာထဲမှာ ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ အရေးကြီးဖိုင်တွေ ဒီနေ့ backup လုပ်ပြီးပြီလား စဉ်းစားကြည့်ပါ။ 🙂