လွယ်လွယ်ပြောရရင် Rootkit ဆိုတာ ကွန်ပျူတာထဲမှာ ပုန်းပြီး အမြင့်ဆုံး ခွင့်ပြုချက် (root/admin) နဲ့ နေတဲ့ Malware အမျိုးအစားပါ။ တခြား Virus တွေက ဖိုင်ကို ဖျက်တာ၊ ငွေတောင်းတာ လုပ်ပြီး သူ့ဘာသာ ပေါ်လွင်တယ်။ Rootkit ကကျတော့ အဓိကအလုပ်က ပုန်းနေဖို့ပဲ။ သူ ရှိနေမှန်း ဘယ်သူမှ မသိအောင် နေပြီး နောက်ကွယ်ကနေ တခြား Malware တွေကို လမ်းဖွင့်ပေးတယ်။
ကျွန်တော် ဒါကို အရင်က သာမန် Virus နဲ့ တူတယ်လို့ ထင်ခဲ့တယ်။ Antivirus နဲ့ Scan လုပ်ရင် တွေ့မှာပဲပေါ့။ တကယ်တော့ မဟုတ်ဘူး။ Rootkit က Antivirus ကိုယ်တိုင်ကိုပါ လိမ်နိုင်တယ်။ ဒါက Rootkit ကို အကြောက်စရာအကောင်းဆုံး Malware တစ်မျိုးဖြစ်စေတာ။
အိမ်စောင့်ဝတ်စုံ ဝတ်ထားတဲ့ သူခိုးနဲ့ နှိုင်းရင်
အိမ်တစ်အိမ်ထဲကို သူခိုးဝင်လာတယ်ဆိုပါစို့။ ပုံမှန်သူခိုးဆို အိမ်ရှင်က မြင်တာနဲ့ သိတယ်။ ဒါပေမယ့် သူခိုးက အိမ်စောင့်ဝတ်စုံကို ဝတ်ထားရင်? အိမ်ရှင်က သူ့ကို အိမ်စောင့်လို့ထင်ပြီး ဘာမှ မသံသယဘူး။ သူခိုးက အိမ်ထဲမှာ အေးအေးဆေးဆေး နေပြီး ညအချိန်ရောက်မှ တံခါးဖွင့်ပေးတယ်။ Rootkit ကလည်း အဲဒီလိုပဲ။ Operating System ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလို ဟန်ဆောင်ပြီး OS ကိုယ်တိုင်က သူ့ကို ယုံအောင် လုပ်တယ်။
“Root” ဆိုတာ ကွန်ပျူတာရဲ့ အမြင့်ဆုံး ခွင့်ပြုချက်ပဲ။ Administrator ထက်တောင် မြင့်တယ်။ “Kit” ဆိုတာ tool အစုအဝေးပေါ့။ Rootkit က ဒီ အမြင့်ဆုံး ခွင့်ပြုချက်ကို ယူပြီး သူ့ကို ဖုံးကွယ်တဲ့ tool တွေနဲ့ တွဲထားတာ။
Rootkit က ဘာလို့ ရှာရခက်တာလဲ?
အကြောင်းရင်းက သူ ပုန်းနေတဲ့ အလွှာကြောင့်ပဲ။
User-mode Rootkit — သာမန် Program တွေနဲ့ အလွှာတူတူမှာ နေတယ်။ Task Manager မှာ သူ့ရဲ့ Process ကို မပြအောင် လုပ်တယ်။ ဖိုင်တွေကို Folder ထဲမှာ မမြင်ရအောင် ဝှက်တယ်။ ဒီအမျိုးအစားက ရှာရအလွယ်ဆုံးပဲ။
Kernel-mode Rootkit — ဒါက ပိုဆိုးတယ်။ Operating System ရဲ့ အူတိုင်ထဲမှာကိုယ် နေတယ်။ OS က “ဖိုင်စာရင်း ပြပါ” လို့ တောင်းလိုက်ရင် Rootkit က အဲဒီတောင်းဆိုမှုကို ကြားဖြတ်ပြီး သူ့ဖိုင်ကို ဖြုတ်ပြီးမှ ပြန်ပေးတယ်။ Antivirus က OS ကို မေးသမျှကို Rootkit က လိမ်ဖြေတယ်။ OS ကိုယ်တိုင်က လိမ်ခံရတော့ ဘယ်သူ့ကို မေးမေး အဖြေက မှားနေတယ်။
Firmware Rootkit — အဆိုးဆုံးအမျိုးအစားပဲ။ ကွန်ပျူတာရဲ့ BIOS/UEFI ထဲမှာ နေတယ်။ Hard Disk ကို Format ချလည်း၊ Windows ကို ပြန်တင်လည်း မပျောက်ဘူး။ ကွန်ပျူတာ စဖွင့်တာနဲ့ သူက အရင်ဆုံး run တယ်။ ဒီအမျိုးအစားက ရှားပေမယ့် တွေ့ရင် ရှင်းရအခက်ဆုံးပဲ။
Rootkit ဝင်နေပြီလို့ ဘယ်လို သိနိုင်လဲ?
တိတိကျကျ သိဖို့ခက်တယ်။ ဒါပေမယ့် သံသယဖြစ်စရာ လက္ခဏာတွေ ရှိတယ်။
ကွန်ပျူတာက အကြောင်းပြချက်မရှိ နှေးလာတာ၊ CPU က အမြဲ မြင့်နေတာ
Antivirus, Firewall က သူ့ဘာသာ ပိတ်သွားတာ၊ Update လုပ်လို့မရတာ
Browser က မသိတဲ့ Website တွေဆီ အလိုလို ရောက်သွားတာ
Internet Data က သုံးမထားဘဲ အများကြီး ကုန်နေတာ — နောက်ကွယ်ကနေ တစ်ယောက်ယောက်က ဒေတာ ပို့နေလို့ဖြစ်နိုင်တယ်
Setting တွေက ကိုယ်မပြင်ဘဲ ပြောင်းနေတာ
ဒါတွေထဲက တစ်ခုတည်းနဲ့ Rootkit လို့ ပြောလို့မရဘူး။ ဒါပေမယ့် နှစ်ခု သုံးခု တွဲဖြစ်နေရင် သံသယရှိသင့်ပြီ။
Rootkit ကို ဘယ်လို ရှင်းမလဲ?
ရိုးရိုး Antivirus Scan နဲ့ မလုံလောက်ဘူး။ OS ကိုယ်တိုင်က လိမ်ခံနေရချိန်မှာ OS ထဲကနေ Scan လုပ်တာက အလကားပဲ။
Offline Scan လုပ်ပါ — USB နဲ့ boot လုပ်ပြီး OS မစခင် အပြင်ကနေ Scan လုပ်တဲ့ tool (Windows Defender Offline လို) ကို သုံးပါ။ OS မစသေးတော့ Rootkit က မပုန်းနိုင်ဘူး။
Rootkit Scanner သီးသန့် သုံးပါ — Malwarebytes Anti-Rootkit လို tool တွေက Rootkit ပုန်းတတ်တဲ့ နေရာတွေကို အထူး စစ်တယ်။
မရရင် OS ပြန်တင်ပါ — Kernel-mode Rootkit ဆိုရင် ဒါက အသေချာဆုံးနည်းပဲ။ Hard Disk ကို Format ချပြီး OS အသစ် တင်ပါ။ Firmware Rootkit ဆိုရင်တော့ BIOS ကိုပါ ပြန်တင်ရမယ်။
အရေးကြီးဖိုင်တွေကို အရင် Backup ထုတ်ပါ — ဒါပေမယ့် Backup ထဲမှာ Malware ပါနေနိုင်တယ်။ ဖိုင်တွေကို သန့်တဲ့ ကွန်ပျူတာနဲ့ Scan လုပ်ပြီးမှ ပြန်သုံးပါ။
Rootkit မဝင်အောင် ဘယ်လို ကာမလဲ?
OS နဲ့ Software တွေကို အမြဲ Update လုပ်ပါ — Rootkit အများစုက သိပြီးသား အားနည်းချက်တွေကနေ ဝင်တာ။ Update က အဲဒီပေါက်တွေကို ပိတ်ပေးတယ်။
Admin အကောင့်နဲ့ နေ့တိုင်း မသုံးပါနဲ့ — နေ့စဉ်သုံးဖို့ သာမန် User အကောင့်ပဲ သုံးပါ။ Malware က Admin ခွင့်ပြုချက် မရရင် Rootkit ဖြစ်ဖို့ ခက်တယ်။
မသိတဲ့ ဖိုင်ကို မဖွင့်ပါနဲ့ — Email Attachment, Crack Software, Free Download Site က ဖိုင်တွေက Rootkit သယ်လာတတ်တဲ့ အဓိကလမ်းပဲ။
Secure Boot ကို ဖွင့်ထားပါ — ကွန်ပျူတာ စဖွင့်တဲ့အခါ လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ Software ပဲ run ခွင့်ပေးတဲ့ စနစ်ပါ။ Firmware Rootkit ကို တားနိုင်တယ်။
Rootkit က ကြောက်စရာကောင်းပေမယ့် သူ့ကို ကြောက်နေရုံနဲ့ မပြီးဘူး။ Update မှန်မှန်လုပ်တာ၊ Admin အကောင့်နဲ့ မနေ့စဉ်သုံးတာ၊ မသိတဲ့ ဖိုင်ကို မဖွင့်တာ — ဒီအခြေခံသုံးချက်ကို လုပ်ထားရင် Rootkit ဝင်ဖို့ တော်တော် ခက်သွားပြီ။ ကွန်ပျူတာက ထူးဆန်းနေတယ်လို့ ခံစားရရင် မပေါ့ပါနဲ့၊ Offline Scan တစ်ခါ လုပ်ကြည့်ပါ။ 🙂
